Skip to content

Χαρακτηριστικὰ στοιχεία της βλάστησης καὶ της χλωρίδος τοῦ Πηλίου

Δεκέμβριος 9, 2009

Χαρακτηριστικὰ στοιχεία τῆς βλάστησης καὶ τῆς χλωρίδος τοῦ Πηλίου

Εἰσαγωγὴ

Τὸ ὃρος Πήλιον βρίσκεται στὸν Νομὸ Μαγνησίας στὸ ἀνατολικὸ τμῆμα τῆς Θεσσαλίας καὶ ἐκτείνεται μὲ κατεύθυνση ΒΔ πρὸς ΝΑ σχηματἰζοντας μία λωρίδα γῆς ἡ ὁποία διαχωρίζει τὸν Παγασητικὸ κόλπο ἀπὸ τὸ Αἰγαῖον Πέλαγος. Τὸ γεωλογικὸ ὑπόστρωμὰ του ἀποτελεῖται κατὰ 70% ἀπὸ σχιστολιθικὰ πετρώματα(φυλλίτες & γνεύσιοι) ἐνῶ τὸ 30%ἀποτελεῖται ἀπὸ σερπεντίνες. Ἡ περιοχὴ τοῦ Πηλίου παρουσιάζει, ἀνάλογα μὲ τὶς ἐπιμέρους περιοχὲς εἴτε κλῖμα ὑγρὸ, ποὺ χαρακτηρίζεται ἀπὸ μεγάλης διάρκειας καὶ πολὺ θερμὸ θέρος, μὲ ἤπιους χειμῶνες καὶ πολὺ ὑγρὲς ὃλες τὶς ἐποχὲς τοῦ ἔτους, εἴτε κλῖμα χαρσαῖο μεσογειακὸ, ποὺ χαρακτιρίζεται ἀπὸ πολὺ θερμὰ καὶ ξηρὰ καλοκαίρια καὶ ἤπιους χειμῶνες.Τὸ βιοκλῖμα παρουσιάζει, αὐξανομένου τοῦ ὑψομέτρου, μετάβαση ἀπὸ τὸν ἀσθενὴ μεσο-μεσογειακὸ πρὸς τὸν ὑπομεσογειακὸ χαρακτῆρα. Ἡ περιβαλλοντικὴ ποιότητα καὶ ἡ οἰκολογικὴ σημασία τῆς περιοχῆς τοῦ Πηλίου καθορίζεται ἀπὸ σημαντικὰ οἰκολογικὰ, οἰκονομικὰ,ἱστορικὰ καὶ αἰσθητικὰ χαρακτηριστικὰ. Ἡ οἰκολογικὴ ἀξία ἔγκειται στὴν ποικιλία βιοτόπων μὲ καλὴ ἔως ἄριστη δομὴ καὶ κατάσταση διατήρησης ποὺ ὑποστηρίζουν πλούσιες σὲ εἴδη κοινωνίες.Ἡ περιοχὴ συνδυαάζει τὴν πυκνὴ δασικὴ βλέστηση-φυλλοβόλα καὶ παραποτάμια δάση-καὶ τὴν ἀναπτυγμένη maqui. Ἡ χλωρίδα τοῦ Πηλίου εἶναι πλούσια σὲ κοινὰ εἴδη, γεγονὸς γνωστὸ ἀπὸ τὴν ἀρχαιότητα, ἰδιαιτέρως ὃσον ἀφορᾶ στὰ φαρμεκευτικὰ βότανα(κατὰ τὴν μυθολογία στὸ Πήλιο ζούσε ὁ γνωστὸς θεραπευτὴς Κένατυρος Χείρων) ἀλλὰ περιλαμβάνει καὶ ἐνδημικὰ καὶ σπάνια εἴδη. Η εργασία αυτή αποσκοπεί, βάσει βιβλιογραφικών πηγών, να αναδείξει τα ιδιαίτερα στοιχεία της βλάστησης και της χλωρίδας του Πηλίου. Παράλληλα γίνεται σύγκριση των στοιχείων αυτών με τα αντίστοιχα άλλων περιοχών της Ελλάδας. Η οικολογική αξία του Πηλίου έγκειται στην ποικιλία βιοτόπων του. Η περιοχή συνδυάζει την πυκνή δασική βλάστηση – φυλλοβόλα και παραποτάμια δάση – και τους αναπτυγμένους θαμνώνες αειφύλλων πλατυφύλλων (maqui). Συνολικά στην περιοχή εμφανίζονται 3 ζώνες βλάστησης και έχουν διακριθεί 14 οικότοποι. Η χλωρίδα του Πηλίου είναι πλούσια σε κοινά taxa (τουλάχιστον 620) και περιλαμβάνει πολλά αρωματικά φαρμακευτικά βότανα (πάνω από 50), ενδημικά (μέχρι στιγμής έχουν καταγραφεί 23 ελληνικά ενδημικά) και σπάνια είδη.

Βλάστηση .

Στο Πήλιο σύμφωνα με τις χαρτογραφήσεις των Ντάφης (1973), Horvat et al. (1974) και Αθανασιάδης (1986) εμφανίζονται τρεις ζώνες βλάστησης:

 1) Η ευμεσογειακή ζώνη βλάστησης, που καταλαμβάνει τα χαμηλότερα υψόμετρα της περιοχής. Στη ζώνη αυτή εμφανίζονται θαμνώνες αειφύλλων πλατυφύλλων (maquis), φρύγανα κ.ά. Σύμφωνα με το Raus (1980) τα maquis εντάσσονται φυτοκοινωνιολογικά στην κλάση Quercetea ilicis και στην τάξη Quercetalia ilicis. Αζωνικά εμφανίζονται συδενδρίες πλατάνου (Platanus orientalis). Στη ζώνη αυτή εμφανίζονται τα περισσότερα αυτοφυή αρωματικά και φαρμακευτικά taxa, όπως τα Salvia fruticosa (φασκόμηλο), Thymus spp. (θυμάρι), Sideritis spp. (τσάι) κ.ά.

2) Η παραμεσογειακή ζώνη βλάστησης, που καταλαμβάνει τα μέσα υψόμετρα της περιοχής. Στη ζώνη αυτή εμφανίζονται δάση δρυός (Quercus frainetto) και δάση καστανιάς (Castanea sativa). Σύμφωνα με το Raus (1980) τα δάση αυτά εντάσσονται στην κλάση Querco-Fagetea και στην τάξη Quercetalia pubescentis. Αζωνικά εμφανίζονται συδενδρίες πλατάνου (Platanus orientalis) και εξωζωνικά συστάδες οξιάς (Fagus sylvatica). Μέσα στα δάση της ζώνης αυτής υπάρχει σε μεγάλη αφθονία η άγρια μελιόνι (Melittis melissophyllum).

 2 taxa, ο πληθυντικός του taxon: ταξινομική μονάδα φυτών (π.χ. γένος, είδος, υποείδος, ποικιλία).
3 Επιγενή είναι τα είδη που έχουν μεταφερθεί από τον άνθρωπο σε περιοχές, όπου δεν είναι η φυσική τους εξάπλωση, και σήμερα αναπαράγονται και εξαπλώνονται σ’ αυτές τις περιοχές (π.χ. η συκιά, ο γερμανός κ.ά.)
4 Herbaria, πληθυντικός του herbarium: χώρος αποθήκευσης συλλεγμένων φυτικών δειγμάτων.
5 Ενδημικά taxa μιας περιοχής, είναι τα taxa που εμφανίζονται μόνο μέσα στα όρια της περιοχής που αναφερόμαστε.

3) H ζώνη οξιάς, που εμφανίζεται πάνω από την παραμεσογειακή ζώνη και φτάνει ως τα δενδροόρια. Στη ζώνη αυτή κυριαρχεί η οξιά (Fagus sylvatica). Τα δάση αυτά σύμφωνα με το Raus (1980) εντάσσονται στην κλάση Querco-Fagetea και στην τάξη Fagetalia sylvaticae. Στη ζώνη αυτή τα φαρμακευτικά taxa είναι λιγότερα και εμφανίζονται κυρίως στις παρυφές των δασών. Στο Πήλιο έχουν καταγραφεί περίπου 14 οικότοποι (Πίνακας 1). Σύμφωνα με το Natura 2000 στο κεντρικό τμήμα του ορεινού όγκου εκτείνεται πυκνό δάσος οξιάς (Fagus sylvatica) με άριστη δομή και κατάσταση διατήρησης, που αποτελεί την επικρατούσα βλάστηση στα μεγαλύτερα υψόμετρα. Υπάρχουν επίσης σχηματισμοί με λεύκες (Populus tremula) και ιτιές (Salix caprea). Τα παράλια του Αιγαίου είναι πολυσχιδή και σχηματίζουν κόλπους και όρμους. Η ανθρώπινη παρουσία είναι φανερή σε όλη την περιοχή. Κυρίως καλλιεργούνται οπωροφόρα, μηλιές, αχλαδιές, κερασιές, ροδακινιές αλλά και καρυδιές και αμυγδαλιές και, τα τελευταία χρόνια, ακτινίδια. Απαντούν επιπλέον αμπέλια και ελαιώνες.

ΠΙΝΑΚΑΣ 1. Οικότοποι που έχουν καταγραφεί στο Πήλιο

Όνομα τύπων οικοτόπων  Ευμεσογειακήζώνη βλάστησης Παραμεσογειακήζώνη βλάστησης Ζώνηοξιάς
Απόκρημνες βραχώδεις ακτές με βλάστηση στη Μεσόγειο             *  
Χαμηλές διαπλάσεις με Euphorbia κοντά σε απόκρημνες βραχώδεις ακτές             *  
Φρύγανα Sarcopoterium spinosum             *  
Δάση σκληρόφυλλων που χρησιμοποιούνται για βοσκή (dehesas) με Quercus ilex                  *  
Υποβαθμισμένοι πρινώνες (garrigues)                  *  
Δάση οξιάς                             *          *  
Δάση καστανιάς         *  
Δάση Quercus frainetto         *  
Δάση Platanus orientalis                   * *  
Σπήλαια των οποίων δεν γίνεται τουριστική εκμετάλλευση                   *  
Δάση με Quercus ilex                   *  
Αζωνική βλάστηση σε ποταμούς με ή χωρίς μόνιμη ροή, σε μορφή στοάςΜε κυρίαρχα είδη Salix και Populetea albae                   *  
Συστάδες με Juniperus communis σε ασβεστούχους χερσότοπους      *            * *  
Συστάδες δάφνης                   *  
           

 Ἀπόσπασμα ἀπὸ τὴν ἐργασία: «Χαρακτηριστικά στοιχεία της βλάστησης και της χλωρίδας του Πηλίου»Φωτιάδης, Γ. Εργαστήριο Δασικής Βοτανικής – Γεωβοτανικής, Τμήμα Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος, Α.Π.Θ., 54124, Θεσσαλονίκη.

Χλωρίδα

Χλωριδική ποικιλότητα

Στο Πήλιο, με τα μέχρι τώρα γνωστά στοιχεία, υπάρχουν 620 taxa. Αξίζει να αναφερθεί ότι η χλωρίδα της περιοχής δεν έχει μελετηθεί συστηματικά και τα taxa που εμφανίζονται στο Πήλιο πρέπει να ξεπερνούν κατά πολύ τα 1000. Από τα 620 taxa τα 12 είναι πτεριδόφυτα, τα 5 είναι γυμνόσπερμα και τα υπόλοιπα (603) είναι αγγειόσπερμα(521 δικοτυλήδονα και 82 μονοκοτυλήδονα6). Τουλάχιστον 50 από αυτά είναι φαρμακευτικά (Πίνακας 2).

Advertisements
No comments yet

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: